Digital Detox: Ο τρόπος για τη συνειδητή χρήση των ψηφιακών μέσων
Τα ψηφιακά μέσα έχουν γίνει αναπόσπαστο μέρος της ζωής μας. Σχεδόν όλοι επισκέπτονται καθημερινά διαδικτυακά φόρουμ, είτε στα κοινωνικά δίκτυα είτε σε ιστοσελίδες ειδήσεων και εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων· ο καθένας είναι πάντα συνδεδεμένος και προσβάσιμος. Ένα μήνυμα κειμένου συντάσσεται και αποστέλλεται σε δευτερόλεπτα, ενώ η απάντηση έρχεται αμέσως. Ποτέ η επικοινωνία δεν ήταν ευκολότερη από ό,τι σήμερα. Ωστόσο, αυτό που αποτελεί ουσιαστικό πλεονέκτημα και έχει μεγάλη χρησιμότητα στον σημερινό κόσμο, μπορεί να έχει και τις αρνητικές του πλευρές. Η συνεχής ροή πληροφοριών μπορεί γρήγορα να οδηγήσει σε ψηφιακή υπερφόρτωση, η οποία μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία. Σε αυτό το άρθρο εξηγείται τι επιπτώσεις έχει η υπερβολική χρήση των μέσων ενημέρωσης στην υγεία μας και πώς μπορεί κανείς να μειώσει την κατανάλωση και να κάνει πιο συνειδητή τη ψηφιακή του χρήση.
Ψηφιακή υπερφόρτωση και τι μας προκαλεί
Οι σημερινές γενιές μεγαλώνουν ήδη με υπερβολική κατανάλωση μέσων ενημέρωσης και δεν γνωρίζουν πλέον την καθημερινότητα χωρίς τεχνολογικές συσκευές. Ακόμη και σε νηπιακή ηλικία, μπορούν να χειριστούν ένα smartphone καλύτερα από πολλούς ενήλικες της παλαιότερης γενιάς. Αυτό αποτελεί πλεονέκτημα, ειδικά στη σημερινή εποχή, καθώς τα παιδιά καιοινέοιενήλικεςείναι ήδηεξοικειωμένοι με τη σύγχρονη τεχνολογίακαι γνωρίζουν πώς να την αξιοποιούν στην προσωπική και επαγγελματική τους καθημερινότητα. Ωστόσο, υπάρχει και ένα μειονέκτημα: συχνά δεν έχουν μάθει να χειρίζονται αυτά τα μέσα με τον κατάλληλο τρόπο, καθώς ήταν η πρώτη γενιά που μεγάλωσε με αυτόν τον όγκο τεχνολογίας. Πολλοί έφηβοι και νέοι ενήλικες δηλώνουν ότι αισθάνονται υπερβολικά επιβαρυμένοι και αγχωμένοι από την πληθώρα των κοινωνικών μέσων και τον όγκο και το ειδικό περιεχόμενο των ειδήσεων. Οι νέοι παραπονιούνται για σωματικές διαταραχές, όπως πόνους στην πλάτη και στον αυχένα, καθώς και για ψυχοκοινωνικά προβλήματα. Η υψηλή κατανάλωση μέσων απαιτεί πολύ χρόνο, με αποτέλεσμα να μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε παραμέληση των σχολικών υποχρεώσεων και σε μείωση των κοινωνικών επαφών.
Χρόνος μπροστά στην οθόνη
Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, ο μέσος χρόνος που περνούν οι έφηβοι μπροστά στην οθόνη κυμαίνεται συχνά μεταξύ έξι και οκτώ ωρών. Η εντατική χρήση έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια.
Κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κοροναϊού, η χρήση των μέσων ενημέρωσης αυξήθηκε σημαντικά. Οι διαδικτυακές πλατφόρμες εκμεταλλεύτηκαν τη μακρά και, για πολλούς, μοναχική φάση της απομόνωσης και προσκάλεσαν έτσι τους ανθρώπους να αφιερώσουν το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου τους, τον οποίο πλέον δεν μπορούσαν να περάσουν έξω ή με άλλους, σε διαδικτυακά φόρουμ και εφαρμογές. Ιδιαίτερα δημοφιλείς έγιναν πλατφόρμες όπως το TikTok και το Netflix. Κατά τη διάρκεια του lockdown, τα σχολεία έκλεισαν, με αποτέλεσμα οι νέοι να περνούν όλο και περισσότερο χρόνο στο σπίτι και η προσοχή τους να στρέφεται όλο και περισσότερο στον ψηφιακό κόσμο.
Ωστόσο, δεν είναι μόνο η νεότερη γενιά που επηρεάζεται από την υπερβολική κατανάλωση μέσων ενημέρωσης. Και οι γενιές που είναι ήδη ενήλικες και βρίσκονται εδώ και καιρό στην αγορά εργασίας, έχουν καθημερινά να κάνουν με πολλαπλές τεχνολογικές συσκευές. Είτε πρόκειται για το smartphone, ως κύρια συσκευή επικοινωνίας, το tablet, για να ελέγχουν εφημερίδες και ειδήσεις, είτε για τον επαγγελματικό φορητό υπολογιστή με δεύτερη οθόνη. Τα μάτια μας είναι στραμμένα συνεχώς στις οθόνες, όχι μόνο στην ιδιωτική ζωή, αλλά και στην εργασία. Η κύρια επικοινωνία πραγματοποιείται μέσω WhatsApp, Teams και ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
Η χρήση των μέσων ως χαλάρωση μετά τη δουλειά
Ακόμα και αν τα άτομα ήταν διαθέσιμα όλη την ημέρα και αφιέρωναν την προσοχή τους σε τεχνικές συσκευές, περνούν το χρόνο τους στα μέσα και εκτός των ωρών εργασίας. Γιατί αυτό αποτελεί για πολλούς ανθρώπους μια μορφή χαλάρωσης και ψυχαγωγίας. Φυσικά, αυτό αυξάνει σημαντικά τον χρόνο που περνάμε μπροστά στην οθόνη. Εκτός από σωματικές ενοχλήσεις στον αυχένα και την πλάτη, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε πονοκεφάλους και αίσθημα εξάντλησης, καθώς και να ευνοήσει τις διαταραχές ύπνου. Για μερικούς, η έντονη χρήση των μέσων ενημέρωσης μπορεί να προσφέρει πολλά πλεονεκτήματα, αλλά μπορεί επίσης να δημιουργήσει μια ορισμένη πίεση, για παράδειγμα μέσω συνεχών ειδοποιήσεων και της αίσθησης ότι πρέπει να είμαστε πάντα διαθέσιμοι.
Ο δρόμος προς την ψηφιακή αποτοξίνωση
Τώρα είναι η ώρα να λάβουμε συγκεκριμένα μέτρα για να υλοποιήσουμε μια επιτυχημένη αποτοξίνωση από τα μέσα ενημέρωσης. Πολύ σημαντικό σε αυτό το πλαίσιο: η μείωση της ψηφιακής επιρροής, χωρίς να στερηθούμε εντελώς τα πλεονεκτήματα της σύγχρονης τεχνολογίας.
Βήμα 1: Δημιουργία συνειδητοποίησης
Πριν ξεκινήσει η αποτοξίνωση, είναι πρώτα σημαντικό να καταλάβουμε γιατί θέλουμε να κάνουμε αυτή την αποτοξίνωση.
- Τι με ενοχλεί στη χρήση που κάνω;
- Πόσο άγχος νιώθω από την κατανάλωση μέσων και το να είμαι συνεχώς διαθέσιμος;
- Έχω την αίσθηση ότι λόγω της κατανάλωσης μέσων ενημέρωσης δεν καλλιεργώ αρκετές κοινωνικές επαφές;
- Θέλω να οργανώσω καλύτερα την καθημερινότητά μου και τις συνήθειές μου;
Σημείωσε τους λόγους και δες τους ως κίνητρο για να αλλάξεις τις συνήθειές σου.
Βήμα 2: Ανάλυση χρόνου χρήσης
Αν έχεις καταλήξει στο συμπέρασμα ότι θέλεις να αλλάξεις τις ψηφιακές σου συνήθειες, πρέπει να αποκτήσεις μια γενική εικόνα της ψηφιακής σου συμπεριφοράς. Για να το κάνεις αυτό, πρέπει να πας στις ρυθμίσεις της συσκευής σου και να δεις τον χρόνο οθόνης σου. Έτσι θα αποκτήσεις μια γενική εικόνα για το ποιες εφαρμογές χρησιμοποιείς περισσότερο κατά τη διάρκεια της ημέρας. Οι περισσότερες συσκευές προσφέρουν μια αναλυτική αξιολόγηση της ψηφιακής σου χρήσης. Έτσι, μπορείς για παράδειγμα να διαπιστώσεις σε ποια ώρα της ημέρας και για πόσο χρόνο χρησιμοποιείς μια συγκεκριμένη εφαρμογή.
Βήμα 3: Θέσπιση στόχων
Αφού αναλύσεις τη ψηφιακή σου συμπεριφορά, πρέπει να θέσεις σαφείς και ρεαλιστικούς στόχους. Σκέψου πόσο χρόνο θέλεις συνειδητά να περνάς στο smartphone, το laptop ή το tablet σου. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι για να προγραμματίσετε τη χρήση σας:
- Ορίστε μια ώρα από την οποία δεν επιτρέπεται πλέον να χρησιμοποιείτε ψηφιακά μέσα. Έτσι εξασφαλίζετε ότι από αυτή την ώρα και μετά μπορείτε να ασχολείστε αποκλειστικά με δραστηριότητες «εκτός σύνδεσης».
- Μπορείτε επίσης να ορίσετε ένα όριο ωρών. Αυτή η λειτουργία υπάρχει στις περισσότερες συσκευές. Μπορείτε να Για παράδειγμα, να ορίσεις ένα χρονικό όριο μιας ώρας για μια συγκεκριμένη εφαρμογή. Όταν εξαντληθεί αυτός ο χρόνος, μπορείς να την ξαναχρησιμοποιήσεις μόνο την επόμενη μέρα. Με αυτή τη μέθοδο μειώνεις την κατανάλωσή σου, χωρίς όμως να σου επιβάλλεται πότε ή μέχρι πότε επιτρέπεται να την κάνεις.
- Η τελευταία μέθοδος που περιορίζει αποτελεσματικά την κατανάλωση μέσων είναι να ορίσεις μια μέρα χωρίς μέσα. Για παράδειγμα, η Κυριακή θα ήταν μια καλή επιλογή, καθώς τότε η πιθανότητα να χάσετε κάτι πολύ σημαντικό δεν είναι τόσο μεγάλη. Έχει το πλεονέκτημα να είστε εντελώς χωρίς άγχος και απρόσιτοι για μια ολόκληρη μέρα και να αξιοποιείτε όλο το χρόνο για άλλα πράγματα.
Δοκίμασε αυτές τις διάφορες επιλογές και βρες αυτή που σου ταιριάζει. Πιθανότατα θα χρειαστείς λίγο χρόνο για να συνηθίσεις αυτή την αλλαγή. Στο τέλος κάθε εβδομάδας, αφιέρωσε λίγα λεπτά για να αναλογιστείς τις νέες σου συνήθειες και να τις προσαρμόσεις ενδεχομένως λίγο. Τι λειτούργησε καλά και τι θα μπορούσε να αλλάξει;
Όλα τα ξεκινήματα είναι δύσκολα
Στην αρχή ίσως σου είναι λίγο πιο δύσκολο να τηρήσεις τους νέους στόχους που έθεσες και να καταναλώνεις τα μέσα ενημέρωσης με μεγαλύτερη συνειδητότητα. Ακολουθούν μερικές συμβουλές που μπορούν να σου διευκολύνουν την αλλαγή.
Βρες εναλλακτικές λύσεις που σου αρέσουν και που μπορείς να κάνεις εκτός διαδικτύου:
- Άσκηση: Οι σωματικές δραστηριότητες είναι ιδιαίτερα κατάλληλες ως αντίθεση στο να κάθεσαι μπροστά σε τεχνολογικές συσκευές. Για παράδειγμα, θα μπορούσες να ασχοληθείς με ένα συγκεκριμένο άθλημα ή να κάνεις τακτικά περιπάτους και ποδηλατικές βόλτες στη φύση. Οι υπαίθριες δραστηριότητες μπορούν να αποτελέσουν μια ευχάριστη αλλαγή από τα ψηφιακά μέσα. Δεν είναι ασυνήθιστο να συμβούν μικροτραυματισμοί κατά τη διάρκεια αθλητικών δραστηριοτήτων. Γι' αυτό είναι καλό να έχεις στη διάθεσή σου τον κατάλληλο εξοπλισμό πρώτων βοηθειών, όπως για παράδειγμα την τσάντα πρώτων βοηθειών Holthaus Medical AKTIV.
- Δημιουργικότητα: Το σχέδιο, το γράψιμο ή η φωτογραφία μπορούν επίσης να έχουν χαλαρωτική επίδραση πάνω μας.
- Ευεξία: Αντί να κάθεσαι μπροστά στο κινητό ή την τηλεόραση το βράδυ μετά τη δουλειά, μπορείς να κάνεις κάτι συγκεκριμένο για να χαλαρώσεις. Ένα ζεστό μπάνιο, ένα τσάι και στοχευμένες αναπνευστικές ασκήσεις ή διαλογισμός είναι επίσης καλές εναλλακτικές λύσεις. Δοκίμασε τη χρήση αρωμάτων. Μερικές σταγόνες από το αρωματικό έλαιο Dr. Becher μπορούν να βοηθήσουν στη χαλάρωση του νου και του σώματος και στην αποβολή του στρες της ημέρας.
Ο δρόμος προς μια πιο συνειδητή χρήση των ψηφιακών μέσων
Στον σύγχρονο κόσμο μας, οι ψηφιακές συσκευές είναι πλέον αναπόσπαστο μέρος της επαγγελματικής και προσωπικής μας καθημερινότητας. Αποτελούν ένα πρακτικό εργαλείο για την ταχύτερη εκτέλεση εργασιών ή να δικτυωθείς σε παγκόσμιο επίπεδο. Ωστόσο, αυτή η διαρκής συνδεσιμότητα έχει και τα μειονεκτήματά της. Το ερώτημα είναι: τι μπορείς να κάνεις για να το αντιμετωπίσεις; Η ψηφιακή αποτοξίνωση δεν σημαίνει να αποκηρύξουμε εντελώς τα πλεονεκτήματα της τεχνολογίας, αλλά να τη χρησιμοποιούμε με πιο στοχευμένο και συνειδητό τρόπο. Με βάση όσα αναφέρθηκαν σε αυτό το άρθρο, θα πρέπει πλέον να μπορείς να αποσυνδέεσαι πιο εύκολααπό τον ψηφιακό κόσμο και να αφιερώνεις περισσότερο χρόνο σε δραστηριότητες εκτός των διαδικτυακών πλατφορμών. Διότι με τη συνειδητή χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών μπορούμε να κερδίσουμε περισσότερο χρόνο για τα ουσιαστικά πράγματα της ζωής.
